Lezingen

Ds. M. Goudriaan: Opening

Ds. P. den Ouden: Tertullianus en het vreemdelingenleven

Voor Tertullianus is het vreemdelingschap van fundamentele betekenis voor het christenleven. In zijn geschriften benadert hij het vanuit verschillende perspectieven.

  1. Een apologetisch perspectief: christelijke waarheid weet dat zij als vreemdelinge op aarde verblijft.
  2. Een parenetisch perspectief, om gelovigen aan te sporen om radicale keuzes te maken.
  3. Een dogmatisch perspectief, als verweer tegen ketters en tot opbouw van gelovigen. Voor Tertullianus heeft het vreemdelingschap alles te maken met de praktijk der godzaligheid. Daarom is het wel een proto-puritein genoemd. Omdat onze tijd steeds meer overeenkomsten vertoont met die van Tertullianus, is er een toenemende belangstelling voor hem.

Drs. L. Snoek: Met volmacht dichtbij komen

De lezing over ‘De praktijk van de catechese’ valt in drie delen uiteen:

  1. gedeeld verlangen;
  2. gedeelde nood;
  3. gedeeld uitzicht.

Wat alle catecheten drijft, is het verlangen om de volgende generatie in te wijden in wat de kerk altijd heeft geloofd. Wat alle catecheten zorgen baart, is de moeilijkheid om die jonge generatie te interesseren voor de leer van het christelijk geloof.
Daar ligt dan ook de centrale vraag van deze lezing: Hoe verbinden we de geloofsleer en het leven en denken van jongeren zó aan elkaar dat zij gaan begrijpen en onthouden wat de kerk gelooft?
Perspectief voor dit kerkelijk onderwijs ligt mijns inziens niet in het inslaan van nieuwe wegen, maar in het (beter) plaveien van de oude wegen. 
Daarin kunnen de volgende aandachtspunten van betekenis zijn: theologische zelfverloochening, relatiegericht lesgeven, samen actief Bijbellezen en zo inhoudelijk bruggen slaan tussen het leven van (jonge) mensen, Gods openbaring en de kerkelijke geloofsleer. 

Dr. P. de Vries: Recente ontwikkelingen op het gebied van de hermeneutiek (1)

Is het sola scriptura wel werkelijk te handhaven? Is elk beroep op de Schrift is hermeneutisch bepaald en daarmee contextueel en relatief en wordt daarom datgene wat de Schrift betekent niet mede door de kerk bepaald? Dat zijn geluiden die wereldwijd klinken. Postmodern is dat een beroep op de Schrift evenveel over degene die dat beroep doet zegt als over de Schrift zelf.

Zij die deze benadering delen en toch aan de blijvende betekenis van de Schrift willen vasthouden, stellen dat wij samen biddend om de leiding van Gods Geest moeten vragen naar datgene wat God in deze tijd van ons vraagt. Concreet zien we dat terugkomen als het gaat om de vraag of ook en vrouw een ambt mag bekleden, of stabiele homoseksuele niet op zijn minst getolereerd kunnen worden of wij wel kunnen stellen dat de mensheid afstamt van één mensenpaar dat in gemeenschap met God werd geschapen. Maar dit zijn bepaald niet de enige terreinen.

Als protestanten deze weg inslaan, staan zij buitengewoon zwak tegenover Rome. Tegenover een veelheid van tegenstrijdige en elkaar uitsluitende antwoorden die dan de Heilige Geest binnen het protestantisme geeft staat het eenduidige antwoord dat de Heilige Geest binnen Rome geeft onder leiding van de bisschop van Rome (ik laat de grote kloof die vaak tussen de officiële kerkleer en de praktijk bestaat buiten beschouwing).

Kunnen wij een hermeneutiek van de Schrift in principe uit de Schrift zelf afleiden? Zonder te ontkennen dat wij blinde vlekken hebben of kunnen hebben dat ons verstaan van de Schrift nooit samenvalt met de inhoud van de Schrift zelf, beantwoord ik die vraag voluit bevestigend. Die overtuiging is verbonden met de wetenschap dat de Schrift de stem is van de levende God en niet de primaire verwoording van de stem van God in een andere context dan de onze.

Als we weten dat de Schrift de stem van God is, weten we dat ook de context waarbinnen de woorden van de Schrift oorspronkelijk geklonken hebben niet buiten Gods raad staan. Ons uitgangspunt moet niet zijn dat vanuit onze context de Schrift lezen, maar dat wij onze context vanuit het Schriftgetuigenis verstaan.

De Bijbelse context die voor alle eeuwen en plaatsen geldt is die van schepping zondeval, verzoening en verlossing en tenslotte het laatste oordeel en de voleinding. Wie postmodern denkt, kan nooit verklaren hoe Bijbellezen tot een totale omkering kan leiden van de kaders waarbinnen je denkt.

Het eindelijke doel waarom wij de Schrift lezen is God te leren kennen, gemeenschap met hem te ontvangen en Hem te verheerlijken. Wij moeten leren de juiste sleutel te hanteren op het openen van de Schrift. Voor de Reformatie was dat de brief aan de Romeinen met haar boodschap van wet en Evangelie. Deze tweeslag was voor Luther de sleutel van kennis die farizeeërs en Schriftgeleerden hadden weggenomen. Om de Schrift werkelijk te leren verstaan dienen we God te leren kennen in Zijn heiligheid en volmaaktheid, onszelf in onze verlorenheid en Jezus Christus in Zijn dierbaarheid (Hellenbroek). Anders kunnen wij veel kennis en inzicht verkrijgen en blijft de diepste zin van de Schrift voor ons verborgen. Nodig is dat wij ons herkennen in Jesaja in diens confrontatie met Gods heiligheid, dat wij gedrongen voelen ons geloof te verwoorden zoals Paulus.

Ds. J. M. J. Kieviet: Daniël, balling en ziener (1)

 

Ds. J.J. ten Brinke: Gods heiligheid in de prediking

Wie denkt en spreekt over ‘de heiligheid van de HEERE’, die denkt en spreekt over ‘de Heilige Zelf’. 
Dat kan slechts op belijdende toon en in de gestalte van de aanbidding. 

1) Twee persoonlijke reflecties
- Jesaja 6 – ‘Heilig, heilig, heilig is de HEERE...’
- Hosea 11 – ‘...want Ik ben God en geen mens, de Heilige in uw midden...’

2) De heiligheid van God en de prediker
- Een diep besef van Gods heiligheid
- Een helder zicht op de heiligheid van de prediking
- De heiliging van de prediker zelf

3) De heiligheid van God en de prediking
- Heilig is de HEERE (de God van het verbond)
- De Heilige is heilig in Zijn liefde
- Christus is ‘de heilige Gods’

Ir. B. Visser: Onderscheidend leiderschap in deze tijd?

Wat is vanuit christelijk perspectief nu onderscheidend leiderschap in deze tijd? Talloze boeken zeggen hier wat over en de boeken van prof. Wil Derkse over spiritueel leiderschap vanuit de Benedictijnse regels vinden gretig aftrek. In deze lezing wordt nagegaan welke Bijbelse lijnen zijn te trekken en hoe de klassieke deugdenleer zich tot de Bijbelse kwalificaties verhoudt. Recente literatuur wordt beknopt benoemd en tot slot wordt een voorstel gedaan voor een aantal bijbelse kwalificaties bij de invulling van onderscheidend leiderschap in deze tijd. 

Dr. P. de Vries: Recente ontwikkelingen op het gebied van de hermeneutiek (2)

We moeten nooit vergeten dat Bijbellezen en daarmee ook Bijbelwetenschap geen neutrale wetenschap is. Voetius sprak over godsvrucht en wetenschap dooreenvermengd. We hoeven niet in alles Kuyper te waarderen of te volgen om toch zijn inzicht over tweeërlei wetenschap te waarderen. Er is wetenschapsbeoefening vanuit de autonome mens en wetenschapsbeoefening die zich ingekaderd weet door de wederbarende werking van Gods Geest.

Om concreet te maken dat een hermeneutiek die zich niet binnen de kaders van de Schrift zelf beweegt, niet zonder gevolgen blijft, ga ik kort in op de plaats van de vrouw in de gemeente en de historiciteit van de zondeval. Breder schenk ik aandacht aan het Bijbelse getuigenis over homoseksualiteit en de eeuwige bestemming van de mens. Juist hier botst het Bijbelse getuigenis met de geest van de tijd. De twee genoemde zaken zijn ook nauw aan elkaar verbonden. Wie het Bijbelse getuigenis over homoseksualiteit relativeert, moet ook vraagtekens plaatsen bij de norm die Christus op de jongste dag hanteert.

Als de kerk zich dan aanpast aan de tijd, zie je dit gebeurd door een hermeneutisch kader te hanteren dat niet aan de Schrift zelf zijn ontleend. Het kan ook anders worden geformuleerd. Bijbelse perspectieven worden uit hun Bijbelse context gehaald en verabsoluteerd.

Fundamenteel is hoe wij God zien. Moeten wij alle andere eigenschappen van God ondergeschikt maken aan Zijn liefde tot de mens (wat al iets anders is dan dat God in Zichzelf liefde is)? Kunnen wij over Gods wet en Zijn schepping en scheppingsordeningen alleen vanuit het kruis en de opstanding van Christus spreken? Als dat het geval is, is de wet niet langer de openbaring van Gods wezen en is de toorn van God over de zonde geen zelfstandige realiteit die de kruisdood van Christus nodig maakte, wilde er zaligheid zijn voor de mens.

Niet in de laatste plaats de brief aan de Romeinen laat ons zien dat wij het Evangelie alleen op de juiste wijze leren verstaan tegen de achtergrond van Gods toorn en de vloek van de wet die sinds de zondeval op heel de mensheid rust. Niet voor niets zagen de Reformatoren de brief aan de Romeinen als de sleutel om de Schrift te openen en te verstaan.

Ik besluit met een citaat van Luther en wel uit zijn voorrede op de Grote Catechismus: ‘Ik ben ook een doctor en predikant, ja zo geleerd en ervaren als al die anderen, die zulk een vermetelheid en zekerheid hebben. En toch doe ik als een kind aan wie men de catechismus leert, en lees ze woord voor woord 's morgens, en als ik tijd heb, het Onze Vader, de Tien Geboden, het Geloof, de Psalmen, enz.; en ik moet nog dagelijks lezen en studeren en ben toch niet zoals ik graag zou willen, ik moet een kind en leerling van de catechismus blijven en ik blijf het graag.’

Ds. J.M.J. Kieviet: Daniël, balling en ziener (2)

Ds. R.A.M. Visser: Sluiting

© Copyright 2019 | Beheerderspaneel | Mogelijk gemaakt door DGN Websolutions